GST Slab Changes 2025: GST परिषदेच्या ५६ व्या बैठकीत क्रांतिकारी बदल – ५% आणि १८% असे दोनच मुख्य स्लॅब लागू. कोणत्या वस्तू स्वस्त, कोणत्या महाग? जाणून घ्या नवीन GST दर आणि त्याचा अर्थव्यवस्थेवर परिणाम. GST परिषदेची ५६ वी बैठक: कर स्लॅबमध्ये क्रांतिकारी बदल – नवीन दर आणि परिणाम- GST (गुड्स अँड सर्व्हिसेस टॅक्स) ही भारतातील अप्रत्यक्ष कर प्रणाली आहे जी २०१७ पासून लागू आहे. नुकत्याच पार पडलेल्या GST परिषदेच्या ५६ व्या बैठकीत कर रचनेत मोठा बदल करण्यात आला आहे. अर्थमंत्री -निर्मला सीतारमण यांच्या अध्यक्षतेखाली ही बैठक ३ सप्टेंबर २०२५ रोजी नवी दिल्ली येथे झाली. यावेळी विद्यमान चार स्लॅब (५%, १२%, १८%, २८%) ऐवजी मुख्यतः दोन स्लॅब (५% आणि १८%) लागू करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. याशिवाय काही विशेष वस्तूंसाठी ४०% हा डी-मेरिट दर ठेवण्यात आला आहे. हा बदल २२ सप्टेंबर २०२५ पासून लागू होणार असून, यामुळे सामान्य माणसाला, शेतकऱ्यांना, लघु उद्योगांना आणि मध्यमवर्गीयांना मोठा दिलासा मिळेल असा दावा करण्यात आला आहे. या बदलामुळे अर्थव्यवस्थेला चालना मिळेल आणि कर अनुपालन सोपे होईल. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी या निर्णयाचे स्वागत करत म्हटले आहे की, हा बदल शेतकरी, MSME, छोटे व्यापारी आणि मध्यमवर्गीयांसाठी फायदेशीर ठरेल. या ब्लॉगमध्ये आम्ही या बैठकीच्या सविस्तर चर्चेचा आढावा घेऊ, नवीन स्लॅबची रचना, कोणत्या वस्तू स्वस्त होतील, कोणत्या महाग होतील आणि या बदलाचे परिणाम काय असतील याबाबत चर्चा करू. बैठकची पार्श्वभूमी आणि प्रमुख निर्णय- GST परिषद ही केंद्र आणि राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींची संस्था आहे जी GST संबंधित निर्णय घेते. ५६ व्या बैठकीत सर्व राज्यांनी एकमताने या बदलाला मंजुरी दिली. यापूर्वी GST मध्ये ०%, ५%, १२%, १८%, २८% आणि काही विशेष दर (जसे सोनेसाठी ३%) होते. आता मुख्य दोन दर असतील: ५% (मेरिट रेट – आवश्यक वस्तूंसाठी) आणि १८% (स्टँडर्ड रेट – सामान्य वस्तूंसाठी). काही लक्झरी आणि हानिकारक वस्तूंसाठी ४०% दर लागू असेल. निर्मला सीतारमण यांच्या नेतृत्वात घेतलेले निर्णय- अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी बैठकीनंतर पत्रकार परिषद घेऊन निर्णयांची माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की, हा बदल कर अनुपालन सुलभ करण्यासाठी आणि अर्थव्यवस्थेला गती देण्यासाठी आहे. बैठकमध्ये इतर निर्णयही घेण्यात आले, जसे की विमा पॉलिसींवर सूट, औषधांवर दर कमी करणे आणि कृषी साहित्यावर दिलासा.2cab17 या बदलामुळे GST संकलन वाढेल आणि काळा बाजार कमी होईल अशी अपेक्षा आहे. नवीन स्लॅब रचना आणि लागू होण्याची तारीख- नवीन रचना ही ‘सिंपल टॅक्स’ म्हणून ओळखली जाईल. ५% दर आवश्यक आणि दैनंदिन वस्तूंसाठी असेल, तर १८% बहुतेक सेवा आणि वस्तूंसाठी. ४०% दर सॉफ्ट ड्रिंक्स, मोठ्या कार, सिगारेट इत्यादींसाठी असेल. हा बदल २२ सप्टेंबर २०२५ पासून (नवरात्रीच्या सुरुवातीला) लागू होईल, जेणेकरून सणासुदीच्या काळात ग्राहकांना फायदा होईल. कोणत्या वस्तू स्वस्त होतील? या बदलामुळे अनेक दैनंदिन वस्तू स्वस्त होतील. यामुळे सामान्य माणसाच्या खिशाला दिलासा मिळेल. अन्न आणि दुग्ध उत्पादने- UHT दूध, पनीर, पराठा, रोटी, खाखरा इत्यादी आता GST मुक्त (पूर्वी ५% ते १८%). बटर, घी, चीज, कंडेन्स्ड मिल्क, ड्राय फ्रूट्स, जॅम, जेली, कन्फेक्शनरी, आईस्क्रीम, पेस्ट्री, बिस्किट्स, कॉर्न फ्लेक्स इत्यादी आता ५% (पूर्वी १२% ते १८%). हे बदल शेतकरी आणि ग्राहकांसाठी फायदेशीर आहेत. उदाहरणार्थ, दुग्ध उत्पादनांवर दर कमी झाल्याने दुधाचे दर स्थिर राहतील. कृषी आणि खत उत्पादने- खतांचे इनपुट जसे सल्फ्युरिक ऍसिड, नायट्रिक ऍसिड, अमोनिया, बायोपेस्टिसाइड्स आता ५% (पूर्वी १२% ते १८%). ट्रॅक्टर, थ्रेशिंग मशिनरी, माती तयार करण्याचे यंत्र आता ५%. यामुळे शेती खर्च कमी होईल आणि उत्पादकता वाढेल. वाहने आणि ऑटो पार्ट्स- छोट्या कार (पेट्रोल <१२००cc, डिझेल <१५००cc), मोटरसायकल (३५०cc पर्यंत) आता १८% (पूर्वी २८%). EV वाहने कायम ५%, छोट्या हायब्रिड कारना फायदा. सिमेंट आणि ऑटो कॉम्पोनंट्स आता १८% (पूर्वी २८%). ऑटो सेक्टरला चालना मिळेल, शेअर बाजारात ऑटो स्टॉक्स वाढले. दैनंदिन आणि वैद्यकीय वस्तू- शॅम्पू, टूथपेस्ट, साबण, हेअर ऑइल, फीडिंग बॉटल्स, भांडी, सायकल, छत्री, बांबू फर्निचर आता ५%. सर्व वैयक्तिक जीवन आणि आरोग्य विमा पॉलिसी GST मुक्त (पूर्वी १८%). औषधे आणि लाइफसेव्हिंग ड्रग्स आता NIL किंवा ५%. यामुळे आरोग्य सेवा स्वस्त होईल. कोणत्या वस्तू महाग होतील? काही लक्झरी आणि हानिकारक वस्तूंवर दर वाढवण्यात आले आहे. पेय आणि एरेटेड ड्रिंक्स- सॉफ्ट ड्रिंक्स, कोला, फ्रूट-बेस्ड एरेटेड ड्रिंक्स, एनर्जी ड्रिंक्स आता ४०% (पूर्वी २८%). वाहने आणि लक्झरी आयटम्स- मोठ्या कार (पेट्रोल >१२००cc, डिझेल >१५००cc, ४०००mm पेक्षा लांब), मोटरसायकल (>३५०cc), यॉट्स, वैयक्तिक विमाने आता ४०%. पान मसाला, गुटखा, सिगारेट, च्युइंग टोबॅको कायम २८% + सेस, नंतर ४०%. हे बदल आरोग्य आणि पर्यावरणासाठी आहेत. GST दर तुलना – ५६ वी परिषद (पूर्वी व आता)
