Free Toilet Scheme 2025:-
2025 साठी स्वच्छ भारत मिशन अंतर्गत फ्री शौचालय योजना: पात्रता, आवश्यक कागदपत्रे आणि अधिकृत SBM-DBT पोर्टलवरून ऑनलाइन अर्ज कसा करावा — स्टेप-बाय-स्टेप मार्गदर्शक.
योजनेचा उद्देश /उद्दिष्ट (Why this scheme)-
फ्री शौचालय (IHHL) योजना म्हणजे स्वच्छ भारत मिशन अंतर्गत व्यक्तीगत घरगुती शौचालय बांधण्यासाठी दिल्या जाणाऱ्या आर्थिक सहाय्याची योजना आहे. या योजनेंतर्गत पात्र कुटुंबांना शौचालय बांधण्यासाठी अनुदान मिळते ज्यामुळे घरातील स्वच्छता व सुरक्षितता सुधारते. या ब्लॉगमध्ये आपण अधिकृत SBM-DBT पोर्टलवरून ऑनलाइन अर्ज कसा करायचा (step-by-step) आणि कोणती कागदपत्रे लागतात हे सविस्तर पाहणार आहोत.
कोणाला लाभ होईल? (पात्रता)-
1.प्राथमिक पात्रता-
- आर्थिक दृष्टीने दुर्बल/BPL कुटुंबे आणि ज्यांच्या घरात शौचालय नाही.
- घर/जमीन मालकी असणे आवश्यक असू शकते (प्रादेशिक नियमांनुसार फरक पडू शकतो).
- स्थानिक ग्रामपंचायत/स्वच्छता अधिकारी यांच्या निकषांनुसार निवड होते.
2.आवश्यक कागदपत्रे (Documents Checklist)-
- सामान्यपणे लागणारी कागदपत्रे:
- आधार कार्ड (ओळख व पत्ता).
- बँक खाते क्रमांक व पासबुकचा प्रथम पान (Account details / cancelled cheque).
- पासपोर्ट साइज फोटो (स्कॅन).
- उत्पन्नचा पुरावा / SECC प्रमाणपत्र (जर लागू असेल तर).
- इतर स्थानिक / राज्य स्तरीय कागदपत्रे आवश्यक असू शकतात.
अधिकृत पोर्टल — अर्ज करायची लिंक (Official apply link).
सरकारी SBM-DBT लॉगिन पृष्ठ (अर्ज करण्यासाठी वापरावयाचे पोर्टल):(https://sbm.gov.in/sbm_dbt/secure/login.aspx.)
(तुम्ही हा अधिकृत पृष्ठ वापरून रजिस्ट्रेशन करून पुढील अर्ज फॉर्म भरू शकता).
ऑनलाइन अर्ज — Step-by-Step (SBM-DBT / IHHL) — मराठी मार्गदर्शक.
महत्वाचे: खालील स्टेप्स सरकारी IHHL / SBM DBT पोर्टलच्या अधिकृत user-guide व पोर्टल इंटरफेसवरून एकत्र केलेल्या आहेत. (स्क्रीनशॉट व UI वेळोवेळी बदलू शकतात — नेहमी अधिकृत पोर्टलवरूनच पुढील क्रिया करा).
स्टेप 1 — पोर्टलला भेट द्या आणि नोंदणी (Registration).
- तुमच्या ब्राउझरमध्ये- https://sbm.gov.in/sbm_dbt/secure/login.aspx उघडा.
- नवीन वापरकर्ता असल्यास-“Registration” / “Citizen Registration” लिंकवर क्लिक करा. (नोंदणीसाठी मोबाइल नंबर लॉगिन आयडी म्हणून वापरला जातो).
- नाव, मोबाइल नंबर-(मोबाईल हा लॉगिन आयडी), ई-मेल, पत्ता, राज्य व आधार/आयडी प्रकार भरा.
- दिलेल्या मोबाईलवर आलेला OTP प्रविष्ट करून नोंदणी पूर्ण करा.
- नोंदणी झाल्यावर तुमचा Login ID (मोबाइल) वापरून लॉगिन करा.
स्टेप 2 — Applicant Login आणि प्रोफाइल तपासा.
- लॉगिन केल्यावर तुमचा-Applicant प्रोफाइल अपग्रेड करा — फोटो, बँक खाते तपशील आणि इतर माहिती व्यवस्थित भरा.
- बँक खाते तपशीलात-IFSC व खात्याचा प्रकार नक्की प्रविष्ट करा. पासबुकचे पहिले पान दाखवता येईल तर स्कॅन केलेले अपलोड करा. (हे DBT साठी आवश्यक).
स्टेप 3 — नवीन IHHL अर्ज भरणे (New Application).
- पोर्टलवर-“Apply for IHHL / Individual Household Latrine” किंवा “New Application” पर्याय निवडा.
- फॉर्ममध्ये खालील माहिती भरावी: नाव, पत्ता, कुटुंबातील सदस्य संख्या, आधार क्रमांक, बँक तपशील, घर मालकीचा प्रकार इत्यादी.
- आवश्यक दस्तऐवज-(फोटो, पासबुक पान, आधार) PDF/JPG स्वरूपात अपलोड करा — फाइल साईझ व फॉरमॅट पोर्टलची मर्यादा तपासा.
- “Apply” किंवा “Submit” वर क्लिक करा — सबमिट केल्यावर तुम्हाला अर्ज क्रमांक (Application ID) व पुष्टी संदेश मिळेल. हा अर्ज क्रमांक पुढे स्टेटस तपासण्यासाठी ठेवा.
स्टेप 4 — सत्यापन व मान्यता (Verification & Approval).
- तुमचा अर्ज स्थानिक ULB/पंचायत/ब्लॉक अधिकारीांकडे जाईल — ते प्रथम पडताळणी (verification) करतील. (ULB Level I/II प्रमाणे प्रक्रिया).
- आवश्यकतेनुसार अधिकारी स्थलाधिकारी पोलिस वा ग्राम पातळीवर निरीक्षण करू शकतात किंवा बांधकामासाठी सूचनादेत.
- अर्ज मंजूर झाला की सूचना व पुढील टप्प्यांचे निर्देश येतील; काम सुरू केल्यानंतर अंतिम पडताळणी केल्यानंतर DBT द्वारे अनुदान हस्तांतरण केले जाऊ शकते.
स्टेप 5 — अर्जाचा स्थिती तपासणे (Track Status).
- पोर्टलवर-“Status / IHHL Application” मधून अर्ज आयडी टाकून अर्जाची स्थिती तपासा.
- अर्जाच्या प्रत्येक टप्प्यावर-(Submitted → Verified → Approved → Payment) अपडेट येईल. अर्ज क्रमांकाची प्रिंट किंवा स्क्रीनशॉट जतन करून ठेवा.
अनुदानाची रक्कम आणि पेमेंट (₹12,000 कसा मिळतो?)
काही राज्यांमध्ये आणि केंद्राच्या दिशानिर्देशांनुसार अनुदान ₹12,000 (किंवा राज्यानुसार वेगळी रक्कम) प्रति गृहस्थान दिली जाते; ही रक्कम पूर्ण/किस्त्यांमध्ये DBT (direct bank transfer) द्वारे जारी केली जाऊ शकते. स्थानिक अमलबजावणी निकष व अंतिम रक्कमेसाठी स्थानिक अधिकारी किंवा SBM पोर्टलवर दिलेल्या अद्यतनांचा अवलंब करा.
उपयोगी टीप्स आणि सावधानता-
- फक्त अधिकृत पोर्टल (उदा. https://sbm.gov.in/sbm_dbt/secure/login.aspx) आणि स्थानिक सरकारी कार्यालयांमधूनच माहिती घ्या — फसवणूक टाळा.
- दस्तऐवज स्पष्ट स्कॅन करा.(वाचनीय आणि योग्य फॉरमॅट).
- अर्ज क्रमांक सुरक्षित ठेवा.कोणतीही चौकशी करण्यासाठी तो आवश्यक असतो.
- जर इंटरनेट नसेल तर स्थानिक CSC (Common Service Center), ग्रामपंचायत किंवा ब्लॉक कार्यालयात जाऊन मदत घ्या.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs).
Q1. अर्ज मी कुठे करु शकतो?
A: अधिकृत SBM-DBT पोर्टलवर (https://sbm.gov.in/sbm_dbt/secure/login.aspx) किंवा स्थानिक CSC / पंचायत कार्यालयातून अर्ज करता येतो.
Q2. अर्ज सबमिट नंतर किती दिवसात पडताळणी होईल?
A: हा कालावधी स्थानिक ULB/पंचायत व कामाच्या लोडनुसार बदलतो; सामान्यतः काही आठवडे लागू शकतात. (अचूक कालावधी स्थानिक अधिकार्यांना विचारा).
Q3. अनुदान थेट बँकेत येईल का?
A: हो — DBT मार्गे अनुदान थेट बँक खात्यात परत करण्याची व्यवस्था असते; त्यामुळे अर्ज करताना बँक तपशील अचूक भरा.
निष्कर्ष :-
फ्री शौचालय योजना 2025 ही घरातील स्वच्छता आणि आरोग्य सुधारण्यासाठी फारच उपयुक्त आहे. अधिकृत SBM-DBT पोर्टलवरून नोंदणी करुन आणि आवश्यक दस्तऐवज तयार ठेऊन तुम्ही ऑनलाईन अर्ज करू शकता. पुढील मदतीसाठी स्थानिक CSC किंवा पंचायत कार्यालयाशी संपर्क ठेवा.